ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രത്തിൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം ഇത്രയധികം ആഴത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ടോ എന്ന് സംശയമാണ്. മഹാത്മാഗാന്ധി, വെറുമൊരു പേരോ വ്യക്തിയോ ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു ജനതയുടെ സ്വപ്നങ്ങളുടെയും പ്രതീക്ഷകളുടെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം കേവലം ഒരു ചരിത്ര സംഭവമല്ല, അതൊരു തത്വചിന്തയാണ്, എന്നും നമ്മെ നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു ജീവിതപാതയാണ്. സത്യത്തിലും അഹിംസയിലും അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു പുതിയ സമരമാർഗം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു അദ്ദേഹം.
പൂമാലകളോ പ്രതിമകളോ അല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവൃത്തികളാണ് യഥാർത്ഥ പ്രണാമം എന്ന് ഗാന്ധിജി ഓർമിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹം സ്വന്തമായി നൂൽനൂറ്റ് ഖാദി വസ്ത്രം ധരിച്ചത് വെറും ഒരു ശീലമായിരുന്നില്ല, അതൊരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനയായിരുന്നു. വിദേശ ഉത്പന്നങ്ങളെ ആശ്രയിക്കാതെ, സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് നിർമിച്ച്, സ്വയം പര്യാപ്തമാവുക എന്ന വലിയൊരു സന്ദേശമാണ് അതിലൂടെ അദ്ദേഹം നൽകിയത്. ശുചിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ച്ചപ്പാടുകൾ കേവലം വൃത്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നിർദ്ദേശമായിരുന്നില്ല, അത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അന്തസ്സും ആരോഗ്യവും നിലനിർത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ചുള്ള ദീർഘവീക്ഷണമായിരുന്നു. സമൂഹത്തിലെ ഓരോ വ്യക്തിയും അവനവന്റെ ചുറ്റുപാടുകൾ വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ ഒരു രാജ്യം വികസിക്കുകയുള്ളൂ എന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.
ഗാന്ധിജിയുടെ അഹിംസ എന്ന തത്ത്വം പലപ്പോഴും തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. അഹിംസ ഭീരുവിന്റെ ആയുധമാണെന്ന് പലരും കരുതി. എന്നാൽ അത് ഭയമില്ലായ്മയുടെയും, അനീതിക്കെതിരെ പോരാടാനുള്ള ധൈര്യത്തിന്റെയും അടയാളമായിരുന്നു. ഒരു തോക്കോ വാളോ ഇല്ലാതെ ഒരു സാമ്രാജ്യത്തോട് പൊരുതാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞത് ഈ തത്വത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അടിയുറച്ച വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനവും സിവിൽ നിയമലംഘന സമരങ്ങളും ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. ജയിലിൽ പോവാനും, നിരാഹാരമനുഷ്ഠിക്കാനും അദ്ദേഹം കാണിച്ച ധൈര്യം ഇന്ത്യയിലെ സാധാരണക്കാരനെപ്പോലും സ്വാതന്ത്യസമരത്തിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു.
ഗാന്ധിജിയുടെ ആശയങ്ങൾക്ക് ഇന്നും പ്രസക്തിയുണ്ട്. സ്വരാജ് എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സങ്കൽപ്പം കേവലം രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഓരോ വ്യക്തിക്കും സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം കൂടിയായിരുന്നു. വർഗ്ഗ-വർണ്ണ വിവേചനമില്ലാത്ത, എല്ലാവരും തുല്യരായി ജീവിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹം എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഗ്രാമസ്വരാജ് എന്ന ആശയം ഗ്രാമങ്ങളെ സ്വയംപര്യാപ്തമാക്കാനും, താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള വികസനം ഉറപ്പാക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതായിരുന്നു.
ഇന്ന് നമ്മൾ ജീവിക്കുന്നത് ഗാന്ധിജി സ്വപ്നം കണ്ടതുപോലെയുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിലാണോ എന്ന് ചിന്തിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മദിനങ്ങളിൽ പൂക്കളർപ്പിച്ച് ഫോട്ടോകളെടുത്ത് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ, നമ്മൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തത്വങ്ങളെക്കുറിച്ച് എത്രത്തോളം ചിന്തിക്കുന്നുണ്ട്? ഗാന്ധിജിക്ക് നാം നൽകേണ്ട യഥാർത്ഥ ആദരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതരീതി പിന്തുടരുക എന്നതാണ്. അഴിമതിക്കും അനീതിക്കും എതിരെ ശബ്ദമുയർത്താനും, സഹജീവികളോട് സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറാനും, സത്യസന്ധമായി ജീവിക്കാനും നമ്മൾ തയ്യാറാകുമ്പോൾ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം നമുക്ക് വെളിച്ചം നൽകുന്നത്.
ഗാന്ധിജി ഒരു ഓർമ്മയല്ല, അതൊരു ജീവിതപാതയാണ്, എന്നും വെളിച്ചം നൽകുന്ന ഒരു കർമ്മയോഗിയാണ്. പൂമാലകളിൽ ഒതുങ്ങാതെ, നമ്മുടെ ഓരോ പ്രവൃത്തിയും അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരവായി മാറട്ടെ. കാരണം, അതാണ് യഥാർത്ഥ പ്രണാമം.
